Skip to content
Inzicht

Tekeningen: wat kun je ermee?

Leestijd:
6 minuten
20 August 2026
Miquel Moonen
Tekeninglezen |Observeren |Context |Ontwikkeling

We hebben het bijna allemaal gedaan

Tekenen. We hebben het bijna allemaal gedaan en misschien doe je het nog steeds weleens. Als kind met kleurpotloden aan de keukentafel, tijdens een saaie vergadering in de kantlijn van je notitieblok of juist bewust omdat je graag tekent. Je hoeft er niet eens goed in te zijn. Tekenen kan ontspannend zijn, helpen om even bezig te zijn met wat er voor je ligt of simpelweg leuk zijn om te doen.

Kinderen produceren soms stapels tekeningen die uiteindelijk in een map, la of — na enige twijfel — bij het oud papier verdwijnen. Maar voordat die tekening daar belandt, kun je er misschien nog eens naar kijken. Want een tekening kan meer zijn dan alleen het eindresultaat van een half uurtje tekenen.

Tekenen is ook een vorm van uiten

Tijdens het tekenen maken we voortdurend keuzes. Welke kleur pak ik? Waar begin ik op het papier? Hoe groot teken ik iets? Wat teken ik wel en wat laat ik weg? Hoeveel details voeg ik toe? Een deel daarvan doen we bewust. Een ander deel ontstaat gewoon tijdens het tekenen.

Bij kinderen komt daar nog iets interessants bij. Tekenen ontwikkelt zich samen met het kind. Een peuter die krast, een kleuter die voor het eerst herkenbare mensfiguren tekent en een ouder kind dat steeds meer details toevoegt, laten niet alleen verschillende tekeningen zien. Je ziet ook iets van hun ontwikkeling terug. Dat betekent niet dat iedere lijn een verborgen boodschap bevat. Wel maakt het tekenen zichtbaar welke keuzes een kind op dat moment heeft gemaakt. En daar kun je nieuwsgierig naar worden.

Als woorden niet vanzelf komen

Voor kinderen is praten niet altijd de makkelijkste manier om iets duidelijk te maken. Soms hebben ze de woorden nog niet. Soms weten ze zelf nog niet precies wat ze voelen of denken. Misschien mogen ze niks zeggen of willen ze niet. En soms hebben ze gewoon helemaal geen zin om antwoord te geven op nóg een vraag van een volwassene.

Een tekening kan dan een andere ingang bieden. Stel dat een kind een situatie tekent waar het uitgebreid over begint te vertellen. Of je ziet iets wat je aandacht trekt en vraagt: "Vertel eens, wat gebeurt hier?" Ineens hoeft het gesprek niet rechtstreeks over het kind te gaan. Jullie hebben iets op papier om samen naar te kijken. Dat is voor mij een belangrijke kracht van tekenen. Een tekening hoeft niet het antwoord te geven om waardevol te zijn. Soms helpt ze juist om een betere vraag te vinden.

Kun je dan zien wat er in een kind omgaat?

Tot op zekere hoogte kan een tekening informatie geven. Je kunt kijken naar bijvoorbeeld kleurgebruik, plaatsing, grootte, lijnvoering, verhoudingen, symbolen en de manier waarop verschillende onderdelen samenkomen. Maar hier gaat het ook gemakkelijk mis.

Het is verleidelijk om te denken dat je alleen hoeft te weten wat een huis, boom, kleur of mensfiguur betekent en vervolgens kunt lezen wat er in het hoofd van een kind gebeurt. Zo werkt tekeningen lezen niet. Een opvallend element is een observatie. De betekenis ervan hangt samen met de rest van de tekening, de ontwikkeling en omstandigheden van het kind en het verhaal dat bij de tekening hoort. Je kunt een tekening daarom gebruiken om verder te kijken, mogelijke verbanden te onderzoeken en vragen te stellen.

Een tekening kan ook ontwikkeling zichtbaar maken

Tekeningen zijn niet alleen interessant vanwege gevoelens of ervaringen. Ook ontwikkeling kan zichtbaar worden in hoe kinderen tekenen. Naarmate kinderen ouder worden, veranderen bijvoorbeeld hun motorische mogelijkheden, ruimtelijk inzicht en de manier waarop ze vormen en figuren opbouwen. Details die eerst ontbreken, verschijnen later. Figuren veranderen. Het gebruik van het papier ontwikkelt mee.

Dat maakt tekeningen interessant om over een langere periode te bekijken. Een losse tekening vertelt je hoe een kind op één moment heeft getekend. Leg je tekeningen uit verschillende perioden naast elkaar, dan kun je soms veranderingen ontdekken die je in één tekening nooit zou hebben gezien. Ook hier geldt: verandering is niet automatisch een signaal dat er iets aan de hand is. Kinderen ontwikkelen zich nu eenmaal. Maar juist weten wat bij ontwikkeling hoort, helpt om beter te begrijpen waar je eigenlijk naar kijkt.

En tekenen is niet alleen voor kinderen

Dat vind ik misschien wel een van de leukste dingen aan tekenen: je groeit er niet uit. Ook jongeren en volwassenen kunnen tekenen gebruiken om stil te staan bij wat er speelt. Soms is het makkelijker om eerst iets op papier te zetten en daarna te onderzoeken wat je hebt gemaakt dan om direct een antwoord te geven op een grote vraag als: "Hoe gaat het eigenlijk met je?"

Het resultaat hoeft niet mooi te zijn. Sterker nog: bij dit soort tekenen is mooi meestal helemaal niet het doel. Het gaat om het proces, de keuzes die je liefst onbewust maakt en wat je tijdens of na het tekenen ontdekt. Daarom kan tekenen ook gebruikt worden binnen coaching en zelfreflectie.

Probeer eens langer te kijken

Pak eens een tekening die je anders misschien direct aan de koelkast zou hangen of op de stapel zou leggen. Kijk er eerst gewoon naar. Wat valt je als eerste op? En wat ontdek je wanneer je tien seconden langer kijkt? Waar staat veel op het papier en waar juist weinig? Welke details had je de eerste keer niet gezien?

Als het kind erbij is, kun je vervolgens iets heel eenvoudigs doen: vraag eens om over de tekening te vertellen. Niet: "Waarom heb je dat rood gemaakt?" of "Is dat omdat je verdrietig bent?" Gewoon: "Vertel eens, wat heb je getekend?" Je zult niet uit iedere tekening een bijzonder verhaal halen. Dat hoeft ook helemaal niet. Maar misschien ontdek je dat er veel meer aanleiding voor een gesprek op dat vel papier staat dan je in eerste instantie dacht.

Dus... wat kun je met tekeningen?

Best veel. Je kunt tekenen om plezier te hebben, te ontspannen en iets te creëren. Je kunt in tekeningen ontwikkeling zien. Ze kunnen helpen om gevoelens of ervaringen vorm te geven, een ingang bieden voor een gesprek en gebruikt worden voor reflectie of coaching. En je kunt leren kijken naar wat er op het papier gebeurt.

Maar een tekening is geen geheimtaal die je met het juiste woordenboek kunt ontcijferen. De waarde zit juist in de combinatie van wat je ziet, de context waarin iets gemaakt is en het verhaal van degene die getekend heeft. Misschien is dat wel het interessantste wat je met een tekening kunt doen: niet proberen om er zo snel mogelijk een antwoord uit te halen, maar ontdekken welke vragen erin verstopt zitten.